Unikalne

Podobnych pytań można postawić więcej i oczywiście są one najważniejsze z pedagogicznego punktu widzenia. Niemniej jednak podręczniki do gimnazjum, liceum czy szkoły podstawowej, bez względu na wybór nauczyciela muszą nabyć rodzice. Oni będą brali pod uwagę nieco inne kryteria oceny. Pytając rodzica gimnazjalisty, co jest dla niego najistotniejsze jeżeli chodzi o podręczniki, w osiemdziesięciu procentach usłyszymy: tanie podręczniki do gimnazjum. Toteż najważniejszym pytaniem postawionym w tym miejscu powinno być: jak pogodzić wymagania rodziców z wymogami edukacyjnymi i edytorskimi, które stawiane są podręcznikom. Wraz z tym postulatem zgodności treści książki z fundamentem programową otwiera się długa lista pytań: w jakim stopniu podręcznik sprzyja rozwijaniu osobowości ucznia, jego dojrzałości intelektualnej, emocjonalnej, moralnej (w szczególności jeżeli chodzi o książki gimnazjum); jak wspoma kształtowanie postaw (społecznych, obywatelskich, patriotycznych – poczucia przynależności do wspólnoty rodzinnej, lokalnej i regionalnej, narodowej, europejskiej i światowej – tolerancji wobec odmiennych przekonań, obyczajów, kultur); jak stara się rozwijać zainteresowania młodzież przedmiotem i innymi dziedzinami wiedzy; jakie otwiera możliwości ujawniania się zdolności artystycznych i naukowych. W podręcznikach zdecydowanie wyraźniejsza jest postać ucznia, który próbuje uniknąć prywatnych obowiązków, ponieważ punkt ciężkości został przesunięty na zabawy z kolegami. Pomiędzy postaw nauczycieli uwidacznia się pewna typizacja, na którą wpływ ma stosunek nauczyciela do uczniów. Podręczniki szkolne przedstawiają nauczycieli jako osoby konserwatywne i podstawowe, które już dawno zapomniały o przyjemności życia, lub jako nieudaczników czy mięczaków, najrzadziej jako ludzi niezwykłych, niestereotypowych, dbających o postęp wyobraźni ucznia, nielekceważących jego problemów. Na II i III etapie nauczania dominują teksty realistyczne, częściej idealizujące wizerunek szkoły. Podręćzniki szkolne są narzęziem zdobywania edukacji. Nauczyciele jako wprowadzający dzieci w krainę edukacji, a także kierujący procesami kształcenia, powinni wybierać je w współzależności od wielu czynników. Ze stuprocentową pewnością do najwazniejszych należą dokumenty edukacyjne, tj. podstawa programowa czy wymagania egzaminacyjne (w szczególności o ile chodzi o kształcenie na poziomie szkoły średniej). Inne to osobiste aspiracje nauczycieli, preferowane metody dydaktyczne czy czynniki edytorskie decydujące o atrakcyjności danego podręcznika dla ucznia.